MKB dreigt af te haken in pensioentransitie

‘Aan pensioen doen we niet, daar geloven we niet in.’ Een opvallende zin in een vacaturetekst van een jong bedrijf dat liever inzet op extra salaris dan op pensioen. Het klinkt brutaal, noem het naïef, het is vooral een signaal: werkgevers, vooral in het mkb, lijken de pensioenwereld moe. En eerlijk gezegd, ergens wel begrijpelijk ook. Want na de golf aan veranderingen in het pensioendossier vraagt de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel opnieuw veel van met name de mkb-ondernemer.

De waarschuwing: ‘Het gaat niet meer lukken’

Reden voor overheidscommissaris Pensioentransitie Fieke van der Lecq om te waarschuwen. Als de mkb-werkgevers niet snel in actie komen lopen 1,6 miljoen werknemers in verzekerde pensioenregelingen kans op een stevige fiscale strop.

Veel werkgevers hebben hun regeling namelijk nog niet aangepast aan de Wet toekomst pensioenen (Wtp), die op 1 juli 2023 in werking trad. Voor verzekerde regelingen geldt: als ze niet vóór 1 januari 2028 zijn omgezet naar het nieuwe stelsel, dan zijn ze ‘fout’, met mogelijk fiscale sancties voor werknemers tot gevolg. Van der Lecq is helder: ‘Als bedrijven te lang wachten, gaat het gewoon niet meer lukken.’ Vooral onder het mkb is de achterstand groot.

Pensioenmoeheid

Vanuit het perspectief van de ondernemer is die pensioenmoeheid best begrijpelijk. Het is niet voor het eerst dat werkgevers aan de pensioenknoppen moeten draaien. Sinds 1996 zijn er minstens 18 substantiële wijzigingen geweest in de pensioenwetgeving. Denk aan:

• De overstap van eindloon naar middelloon

• De afschaffing van de VUT en prepensioen (Wet VPL)

• Het ophogen van de pensioen- en AOW-leeftijden

• Strengere toezichtregels (nFTK)

• Extra communicatieverplichtingen

En nu dus: een volledig nieuw stelsel waarin vaste uitkeringen verdwijnen. Een wijziging in de wetgeving betekent voor een werkgever vaak: reglementen herzien, uitvoeringsovereenkomsten aanpassen, OR informeren, instemming vragen, communicatie voorbereiden en om tafel met pensioenadviseurs voor advies en ondersteuning.

Pensioenstop als alternatief?

Voor grotere bedrijven is dit laatste vaak een logische kostenpost. Maar voor het mkb, waar de HR-afdeling vaak de multitaskende eigenaar is, voelt het anders. Een pensioenregeling aanpassen kan behoorlijk in de papieren lopen.

En dan zijn de veranderingen voor veel werkgevers nog eens lastig uit te leggen. Zeker als het gaat om een kleine groep medewerkers die de regeling snapt of waardeert. 

Het is dan ook begrijpelijk dat een deel van de mkb-bedrijven, net als die werkgever aan het begin, denkt: ‘Als we toch moeten herzien… waarom niet gewoon stoppen?’

In plaats van een dure Wtp-aanpassing:

• Een of twee extra maandsalarissen

• Of meer vrije keuze voor werknemers

• Of prioriteit aan investeren in marketing, techniek of personeel.

Pensioenadviseurs mogen dat onverantwoord vinden, maar voor sommige ondernemers voelt het als gezond verstand.

Pensioenwereld versus praktijk

De pensioenwereld is vooral druk met regels, transitieplannen, solidariteitskringen, life-cyclebeleggen etc . Maar de rest van de wereld gaat gewoon verder met hun leven.

Met zo’n vacaturetekst als gevolg. Voor jonge ondernemers voelt het als een verouderd systeem, waar je vooral risico’s mee koopt: compliance, zorgplicht, toezicht.

En nu wordt er dus weer verwacht dat ze:

• een adviseur inhuren,

• een nieuw reglement opstellen,

• en vervolgens jaren lang verantwoording afleggen over een regeling waarin ze zelf niet geloven?

Wat nu?

De waarschuwing van Fieke van der Lecq is terecht. Maar als beleidsmakers en pensioenuitvoerders écht willen dat mkb’ers meegaan in de Wtp, dan is er meer nodig:

• Versimpel de mogelijkheden voor kleine werkgevers.

• Verlaag de advieskosten (bijv. via branchemodel of gesubsidieerde begeleiding?).

• En vooral: erken het perspectief van ondernemers die hun geld liever uitgeven aan mensen, producten of klanten dan aan compliance.

Anders zou het zomaar kunnen dat de pensioenplicht bij veel mkb’ers verandert in een pensioenstop met werknemers die straks iets anders opbouwen dan een oudedagsvoorziening: een pensioentekort.